Funkcjonariusze s\u0142u\u017cb mundurowych maj\u0105 ograniczon\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zrzeszania si\u0119 i dzia\u0142ania w zwi\u0105zkach zawodowych. Praktycznie tylko w jednej formacji dzia\u0142alno\u015b\u0107 taka mo\u017ce by\u0107 prowadzona w podobny spos\u00f3b jak w firmach cywilnych. Chodzi tu o Pa\u0144stwow\u0105 Stra\u017c Po\u017carn\u0105. Zgodnie z art. 58 ustawy pragmatycznej tej s\u0142u\u017cby stra\u017cacy mog\u0105 si\u0119 zrzesza\u0107 w zwi\u0105zkach zawodowych na zasadach okre\u015blonych w ustawie z 23 maja 1991 r. o zwi\u0105zkach zawodowych. Przy czym osoby pe\u0142ni\u0105ce s\u0142u\u017cb\u0119 na stanowisku, dla kt\u00f3rego przepisy ustawy przewiduj\u0105 powo\u0142anie, nie mog\u0105 pe\u0142ni\u0107 funkcji w zwi\u0105zkach zawodowych oraz nie podlegaj\u0105 ochronie, o kt\u00f3rej mowa w art. 32 ustawy o zwi\u0105zkach zawodowych (patrz ramka).<\/p>\n
Ograniczon\u0105 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zwi\u0105zkow\u0105 prowadzi\u0107 mog\u0105 policjanci oraz funkcjonariusze Stra\u017cy Granicznej i S\u0142u\u017cby Wi\u0119ziennej. Zgodnie z art.67 ustawy o Policji, policjanci mog\u0105 zrzesza\u0107 si\u0119 w zwi\u0105zku zawodowym policjant\u00f3w. Identycznie kwestie te reguluj\u0105 ustawy: Stra\u017cy Granicznej i o S\u0142u\u017cbie Wi\u0119ziennej. Funkcjonariusze tych s\u0142u\u017cb mog\u0105, zatem nale\u017ce\u0107 do zwi\u0105zku i prowadzi\u0107 dzia\u0142alno\u015b\u0107 zwi\u0105zkow\u0105. Ale w ka\u017cdej z formacji dzia\u0142a\u0107 mo\u017ce \u00a0tylko jeden zwi\u0105zek zawodowy, a funkcjonariusze nie mog\u0105 korzysta\u0107 z jednego z podstawowych praw zwi\u0105zkowych \u2013 prawa do strajku.<\/p>\n
W pozosta\u0142ych formacjach zrzeszanie si\u0119 w zwi\u0105zkach zawodowych jest ju\u017c niedopuszczalne. Taki zakaz obowi\u0105zuje w Agencji Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego i Agencji Wywiadu, Centralnym Biurze Antykorupcyjnym, Biurze Ochrony Rz\u0105du, S\u0142u\u017cbie Kontrwywiadu Wojskowego i S\u0142u\u017cbie Wywiadu Wojskowego.<\/p>\n
R\u00f3wnie\u017c \u017co\u0142nierzom zawodowym nie wolno tworzy\u0107 i zrzesza\u0107 si\u0119 w zwi\u0105zkach zawodowych, a gdyby przyszli do zawodowej s\u0142u\u017cby wojskowej b\u0119d\u0105c cz\u0142onkiem takiego zwi\u0105zku z dniem rozpocz\u0119cia jej pe\u0142nienia, cz\u0142onkostwo to automatycznie ustaje. W przypadku tej formacji ustawodawca zadba\u0142 jednak o stworzenie innego cia\u0142a przedstawicielskiego, kt\u00f3re mo\u017ce reprezentowa\u0107 interesy \u017co\u0142nierzy. W jednostkach wojskowych \u017co\u0142nierze zawodowi mog\u0105, bowiem tworzy\u0107 organy przedstawicielskie poszczeg\u00f3lnych korpus\u00f3w kadry zawodowej Si\u0142 Zbrojnych. S\u0105 nimi zebrania (oficer\u00f3w zawodowych, podoficer\u00f3w zawodowych i szeregowych zawodowych), przedstawicielstwa \u017co\u0142nierzy zawodowych jednostki wojskowej, zgromadzenia m\u0119\u017c\u00f3w zaufania korpus\u00f3w(oficer\u00f3w zawodowych, podoficer\u00f3w zawodowych oraz szeregowych zawodowych), Konwent Dziekan\u00f3w Korpusu Oficer\u00f3w Zawodowych, Kolegium Dziekan\u00f3w Korpusu Podoficer\u00f3w Zawodowych oraz Kolegium Dziekan\u00f3w Korpusu Szeregowych Zawodowych, Prezydium Organ\u00f3w Przedstawicielskich \u017bo\u0142nierzy Zawodowych.<\/p>\n
Warunki organizacji, funkcjonowania i tryb wyboru oraz okresy kadencji, zadania i uprawnienia organ\u00f3w przedstawicielskich \u017co\u0142nierzy zawodowych, a tak\u017ce formy ich wsp\u00f3\u0142pracy z dow\u00f3dcami jednostek wojskowych, z uwzgl\u0119dnieniem doradczego charakteru tych organ\u00f3w okre\u015bla rozporz\u0105dzenie ministra obrony narodowej z 28 czerwca 2004 r. w sprawie organ\u00f3w przedstawicielskich \u017co\u0142nierzy zawodowych (tekst jedn. DzU z 2015 r. poz. 1184).<\/p>\n
W formacjach, w kt\u00f3rych istnieje mo\u017cliwo\u015b\u0107 zrzeszania si\u0119 mundurowych w zwi\u0105zki zawodowe, osoby pe\u0142ni\u0105ce w nich okre\u015blone funkcje mog\u0105 korzysta\u0107 z ochrony, jak\u0105 daje im ustawa o zwi\u0105zkach zawodowych. Ze wzgl\u0119du jednak na specyfik\u0119 stosunku s\u0142u\u017cbowego nie jest ona tak pe\u0142na jak ochrona cywilnych dzia\u0142aczy zwi\u0105zkowych.<\/p>\n
W stosunku do policjant\u00f3w – dzia\u0142aczy ochrona ta wynika z art. 67 ust. 2 ustawy o Policji, zgodnie. Zgodnie z tym przepisem ustaw\u0119 o zwi\u0105zkach zawodowych stosuje si\u0119 odpowiednio. Podobne regulacje przewiduj\u0105 art.72 ust. 2 ustawy o SG oraz art. 34 ustawy o SW.<\/p>\n
Zasad\u0119 t\u0119 potwierdza uchwa\u0142a S\u0105du Najwy\u017cszego z 4 lutego 1993 r. (III AZP 38\/92, OSP 1994 nr 3, poz. 39). \u00a0Zgodnie z t\u0105 \u00a0uchwa\u0142\u0105 wymaganie ustawy, by stosowanie tej normy by\u0142o „odpowiednie”, nakazuje krytyczn\u0105 weryfikacj\u0119 wzajemnego stosunku mi\u0119dzy norm\u0105 stosowan\u0105 a norm\u0105 odwo\u0142uj\u0105c\u0105 si\u0119 i odrzucenie normy stosowanej w ca\u0142o\u015bci lub w okre\u015blonej cz\u0119\u015bci jedynie w tym wypadku, gdy norma ta nie mo\u017ce by\u0107 stosowana w og\u00f3le do pewnego uk\u0142adu odniesienia m.in. z tego wzgl\u0119du, \u017ce jest albo oczywi\u015bcie sprzeczna z innymi przepisami ustawy odwo\u0142uj\u0105cej si\u0119, albo realizuje odmienne ni\u017c ta ustawa cele.<\/p>\n
Jak to rozumie\u0107 w praktyce wyja\u015bnia orzecznictwo s\u0105d\u00f3w administracyjnych. I tak, zdaniem WSA w \u0141odzi (wyrok z 11 lutego 2014 r. III SA\/\u0141d 1198\/13, orzecznictwo.nsa.pl) \u00a0nakaz \u201eodpowiedniego” stosowania ustawy zwi\u0105zkowej do cz\u0142onk\u00f3w i dzia\u0142aczy Niezale\u017cnego Samorz\u0105dnego Zwi\u0105zku Zawodowego Policjant\u00f3w oznacza m.in. rozci\u0105gni\u0119cie ochrony prawnej, wynikaj\u0105cej z art. 32 ust. 2 ustawy o zwi\u0105zkach zawodowych, do policjant\u00f3w wybranych do w\u0142adz i ogniw organizacyjnych tego zwi\u0105zku (por. wyrok\u00a0 WSA w \u0141odzi z 11 lutego 2014 r. III SA\/\u0141d 1198\/13, orzecznictwo.nsa.pl).<\/p>\n
Jednak zdaniem Naczelnego S\u0105du Administracyjnego w Warszawie, kt\u00f3ry zakres tej ochrony precyzuje i zaw\u0119\u017ca (wyrok z 5 lipca 2001 r. II SA 345\/01) przepis art. 32 ust. 1-4 ustawy o zwi\u0105zkach zawodowych ma zastosowanie we wszystkich tych przypadkach, w kt\u00f3rych organ Policji mo\u017ce, ale nie musi, zwolni\u0107 policjanta ze s\u0142u\u017cby. Zdaniem tego s\u0105du nie mo\u017cna, bowiem \u00a0przyj\u0105\u0107, by w przypadku, gdy organ Policji z mocy ustawy zobowi\u0105zany jest do zwolnienia policjanta ze s\u0142u\u017cby, m\u00f3g\u0142 mie\u0107 zastosowanie wskazany przepis ustawy o zwi\u0105zkach zawodowych warunkuj\u0105cy mo\u017cliwo\u015b\u0107 rozwi\u0105zania stosunku s\u0142u\u017cbowego od zgody organu tej organizacji.<\/p>\n
Organ policji podejmuj\u0105c decyzje o zwolnieniu funkcjonariusza – chronionego dzia\u0142acza zwi\u0105zkowego w sytuacji, gdy takie zwolnienie jest obligatoryjne (art.41 ust.1 ustawy o Policji) nie musi tego zwolnienia konsultowa\u0107 ze zwi\u0105zkami zawodowymi. Ma natomiast taki obowi\u0105zek, gdy zachodzi jedna z fakultatywnych przes\u0142anek zwolnienia, wymieniona w \u00a0art. 41 ust.2 ustawy o Policji.<\/p>\n
Warto te\u017c pami\u0119ta\u0107, \u017ce art. 32 ustawy o zwi\u0105zkach zawodowych chroni okre\u015blonych dzia\u0142aczy przed istotn\u0105 zmian\u0105 stosunku s\u0142u\u017cbowego. Ale r\u00f3wnie\u017c i w tym przypadku ochrona ta nie jest absolutna (>patrz pytania).<\/p>\n
podstawa prawna: art. 67 ustawy z 6 kwietnia 1990 r. o Policji (tekst jedn. DzU z 2015 r. poz. 355 ze zm.),<\/em><\/p>\n podstawa prawna: art. 72 ustawy z 12 pa\u017adziernika 1990 r. o Stra\u017cy Granicznej (tekst jedn. DzU z 2014 r. poz. 1402 ze zm.)<\/em><\/p>\n podstawa prawna: art. 108 ustawy z 11 wrze\u015bnia 2003 r o s\u0142u\u017cbie wojskowej \u017co\u0142nierzy zawodowych (tekst jedn. DzU z 2014 r. poz. 1414 ze zm.)<\/em><\/p>\n podstawa prawna: Art.58 ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o Pa\u0144stwowej Stra\u017cy Po\u017carnej (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 603 ze zm.)<\/em><\/p>\n podstawa prawna: Art. 81 ust. 2 ustawy z 24 maja 2002 r. o Agencji Bezpiecze\u0144stwa Wewn\u0119trznego oraz Agencji Wywiadu (tekst jedn. DzU z 2015 r. poz. 1929 ze zm.)<\/em><\/p>\n podstawa prawna: Art. 40 ust. 2 ustawy z 9 czerwca 2006 r. o s\u0142u\u017cbie funkcjonariuszy S\u0142u\u017cby Kontrwywiadu Wojskowego oraz S\u0142u\u017cby Wywiadu Wojskowego (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 740 ze zm.)<\/em><\/p>\n podstawa prawna: art.58 ustawy z 16 marca 2001 r. o Biurze Ochrony Rz\u0105du (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 552 ze zm.)<\/p>\n podstawa prawna: art. 73 ust.2 ustawy z 9 czerwca 2006 r. o Centralnym Biurze Antykorupcyjnym (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 1310 ze zm.)<\/em><\/p>\n podstawa prawna: art. 34 ustawy z 9 kwietnia 2010 r. o S\u0142u\u017cbie Wi\u0119ziennej (tekst jedn. DzU z 2016 r. poz. 713 ze zm.)<\/em><\/p>\n 1. Pracodawca bez zgody zarz\u0105du zak\u0142adowej organizacji zwi\u0105zkowej nie mo\u017ce:<\/p>\n 1) wypowiedzie\u0107 ani rozwi\u0105za\u0107 stosunku pracy z imiennie wskazanym uchwa\u0142\u0105 zarz\u0105du jego cz\u0142onkiem lub z innym pracownikiem b\u0119d\u0105cym cz\u0142onkiem danej zak\u0142adowej organizacji zwi\u0105zkowej, upowa\u017cnionym do reprezentowania tej organizacji wobec pracodawcy albo organu lub osoby dokonuj\u0105cej za pracodawc\u0119 czynno\u015bci w sprawach z zakresu prawa pracy,<\/p>\n 2) zmieni\u0107 jednostronnie warunk\u00f3w pracy lub p\u0142acy na niekorzy\u015b\u0107 pracownika, o kt\u00f3rym mowa w pkt 1 \u2013 z wyj\u0105tkiem, gdy dopuszczaj\u0105 to odr\u0119bne przepisy.<\/p>\n 2. Ochrona, o kt\u00f3rej mowa w ust. 1, przys\u0142uguje przez okres okre\u015blony uchwa\u0142\u0105 zarz\u0105du, a po jego up\u0142ywie – dodatkowo przez czas odpowiadaj\u0105cy po\u0142owie okresu okre\u015blonego uchwa\u0142\u0105, nie d\u0142u\u017cej jednak ni\u017c rok po jego up\u0142ywie.<\/p>\n 3. Zarz\u0105d zak\u0142adowej organizacji zwi\u0105zkowej, reprezentatywnej w rozumieniu art. 24125a Kodeksu pracy, wskazuje pracodawcy pracownik\u00f3w podlegaj\u0105cych ochronie przewidzianej w ust. 1, w liczbie nie wi\u0119kszej ni\u017c liczba os\u00f3b stanowi\u0105cych kadr\u0119 kierownicz\u0105 w zak\u0142adzie pracy albo liczba pracownik\u00f3w ustalona zgodnie z ust. 4.<\/p>\n 4. Zarz\u0105d zak\u0142adowej organizacji zwi\u0105zkowej, o kt\u00f3rej mowa w ust. 3, zrzeszaj\u0105cej do 20 cz\u0142onk\u00f3w ma prawo wskaza\u0107 pracodawcy 2 pracownik\u00f3w podlegaj\u0105cych ochronie przewidzianej w ust. 1, a w przypadku organizacji zrzeszaj\u0105cej wi\u0119cej ni\u017c 20 cz\u0142onk\u00f3w b\u0119d\u0105cych pracownikami ma prawo wskaza\u0107, jako podlegaj\u0105cych tej ochronie, 2 pracownik\u00f3w oraz dodatkowo:<\/p>\n 1) po jednym pracowniku na ka\u017cde rozpocz\u0119te 10 cz\u0142onk\u00f3w tej organizacji b\u0119d\u0105cych pracownikami, w przedziale od 21 do 50 tych cz\u0142onk\u00f3w;<\/p>\n 2) po jednym pracowniku na ka\u017cde rozpocz\u0119te 20 cz\u0142onk\u00f3w tej organizacji b\u0119d\u0105cych pracownikami, w przedziale od 51 do 150 tych cz\u0142onk\u00f3w;<\/p>\n 3) po jednym pracowniku na ka\u017cde rozpocz\u0119te 30 cz\u0142onk\u00f3w tej organizacji b\u0119d\u0105cych pracownikami, w przedziale od 151 do 300 tych cz\u0142onk\u00f3w;<\/p>\n 4) po jednym pracowniku na ka\u017cde rozpocz\u0119te 40 cz\u0142onk\u00f3w tej organizacji b\u0119d\u0105cych pracownikami, w przedziale od 301 do 500 tych cz\u0142onk\u00f3w;<\/p>\n 5) po jednym pracowniku na ka\u017cde rozpocz\u0119te 50 cz\u0142onk\u00f3w tej organizacji b\u0119d\u0105cych pracownikami, w przedziale powy\u017cej 500 tych cz\u0142onk\u00f3w.<\/p>\nCo m\u00f3wi prawo<\/h2>\n